Dossier Toxisch leiderschap

Deel 4. Wat volwassen leiderschap werkelijk vraagt

Terugblik

We begonnen met herkenning. We zagen wat het met teams doet. We onderzochten de systeemlaag. Nu de vraag die ertoe doet: Wat vraagt volwassen leiderschap? Niet als tegenreactie. Maar als bewuste keuze.

1. Ruimte geven is geen zwakte

Veel leidinggevenden verwarren ruimte met loslaten. Maar ruimte geven betekent:

Heldere kaders stellen
Duidelijke doelen formuleren
En vervolgens vertrouwen geven in de uitvoering

Ruimte vraagt moed. Want je moet onzekerheid verdragen. Maar zonder ruimte groeit niemand.

2. Leunen op professionaliteit

Professionals willen serieus genomen worden. Dat betekent:

Hun vakmanschap erkennen
Hun oordeel respecteren
Niet overal tussen gaan zitten

Micromanagement is vaak angst in vermomming. Leunen is kracht. Het zegt: “Ik vertrouw dat jij dit kunt.” En vertrouwen versterkt verantwoordelijkheid.

3. Voor je mensen staan

Hier wordt leiderschap zichtbaar. Achter je team staan bij succes is eenvoudig. Voor je team staan bij spanning vraagt karakter. Dat betekent:

Kritiek niet doorschuiven
Verantwoordelijkheid niet afwentelen
Signalen omhoog brengen, ook als dat schuurt

Leiders die dit doen, bouwen loyaliteit. Niet door charme. Maar door integriteit.

Een metafoor die blijft hangen

Wie met dieren werkt weet: brullen creëert geen verbinding. Druk levert defensief gedrag op. Dat gedrag noemen we vervolgens “lastig” of “vals”. Maar het is vaak een reactie op onveiligheid. De juiste vraag is dan niet: “Wat is er mis met het dier?” Maar: “Wat heb ik gedaan waardoor vertrouwen afnam?” Leiderschap is relatie. En relatie vraagt aanwezigheid.

Van bewustwording naar beweging

Toxisch leiderschap beëindigen vraagt:

Spiegeling
Feedback
Systemische interventie
En volharding

Het vraagt leiders die bereid zijn hun eigen aandeel te onderzoeken. Dat is geen zwakte. Dat is volwassenheid.

Tot slot

Gezond leiderschap is geen zachte optie. Het is strategisch, menselijk én effectief. Het vraagt moed om controle los te laten. Moed om tegenkracht toe te laten. Moed om jezelf te laten bevragen. Maar precies daar ontstaat vertrouwen. En zonder vertrouwen is leiderschap slechts positie. Met vertrouwen wordt het invloed.